KHOA HỌC CÂY RAU

 Phân tử “receptor antagonist” đối trọng với nhiều “systemin phytocytokines” của cà chua Nguồn: Lei Wang ,  Louis-Philippe Maier ,  Nga Pham ,  Yan L Wang ,  Xu Wang ,  Andreas Schaller ,  Judith Fliegmann ,  Matthias Erb ,  Thomas Boller ,  Georg Felix . 2025. A receptor antagonist counterbalances multiple systemin phytocytokines in tomato . Cell ;   2025 Nov 13; 188(23):6509-6518.e12.  doi: 10.1016/j.cell.2025.07.044. Nguyên tắc chặt chẽ của tính miễn dịch vô cùng cần thiết  cho sức khỏe của cây cà chua. Làm thế nào cây cà chua có thể kiểm soát được hoạt động của những phytocytokines mang tính chất miễn dịch là cau hỏi rất lớn. Tác giả phân lập được antiSYS như một phân tử ức chế có trong tự nhiên của protein “cytokine systemin” trong cây cà chua. AntiSYS là một peptide giống như systemin được mã hóa bởi chùm gen có 4 “paralogs” mang tính bổ sung lẫn nhau, ba trong số đó có những systemins mới được xác định ma...

Hệ thống chỉ thị phân tử “PotatoMASH” hiệu quả trong sàng lọc di truyền cây khoai tây trên cơ sở chuỗi trình tự haplotypes chạy "short - read"  Nguồn: Lea Vexler ,  Agnieszka Konkolewska ,  Stephen Byrne ,  Tom Ruttink ,  Maria de la O Leyva-Pérez ,  Jie Kang ,  Denis Griffin ,  Richard G. F. Visser ,  Herman J. van Eck  &  Dan Milbourne . 2025. PotatoMASH is a cost-effective marker system for genomic prediction in potato based on short-read haplotypes . Theoretical and Applied Genetics; November 3 2025; vol. 138; article 289 Chạy trình tự có tính khuếch đại (amplicon sequencing) và chuỗi haplotype có tính chất “read-backed” cho phép sàng lọc di truyền hiệu quả kinh tế của cây khoai tây, với marker SNPs và haplotags cho thấy hiệu quả tương tự thông qua 23 tính trạng nông học, làm nền tảng cho ứng dụng cải tiến tiến giống rộng rải và khả năng dự đoán mang tính cạnh tranh cao với GBS (genotyping by sequencing: đánh giá ki...

 Kỹ thuật di truyền kích hoạt từ nguồn bệnh để tăng cường tính kháng bệnh kháng mốc sương cà chua Nguồn: Jie Huang ,  Alice Penrose ,  Laura Ossorio Carballo , and  Renier A. L. van der Hoorn . 2026. Pathogen-inspired engineering of plant protease enhances late blight resistance . PNAS; January 9 2026; 123 (2) e2524700123 ; https://doi.org/10.1073/pnas.2524700123 . Kỹ thuật di truyền trong cải tiến giống cây trồng kháng bệnh hại chính là một chiến lược quan trọng của an ninh lương thực toàn cầu. Ở đây, tác giả thao tác di truyền protease C14 miễn dịch trong cây cà chua sao cho trở nên ít nhiễm hơn đến ức chế được  bệnh nhờ cystatin-like inhibitor - những inhibitors protease của cysteine proteases ( EpiC s) được tiết ra bởi oomycete của nấm Phytophthora infestans , gây bệnh mốc sương; chứng minh được thao tác di truyền C14 (eC14) làm tăng tính miễn dịch với pathogen. Quan trọng là, thao tác di truyền này được có từ nguồn cảm h...

  Nghiên cứu nhân tố “ cis-regulatory ” và biểu hiện gen đích của nhiều giống cà chua thông qua phương pháp “ interpretable deep learning ” Nguồn: Xiang Ji ,  Cong Wang ,  He Zhang ,  Xiuyi Gong ,  Chunyu Zhu ,  Yanshen Zhao ,  Yang Liu ,  Zhongzhi Han  &  Hang He . 2025. Investigating cis-regulatory elements and gene expression in multiple tomato varieties using interpretable deep learning . Theoretical and Applied Genetics; December 23 2025; vol. 139; article 16 Cis-regulatory elements ( viết tắt là CRE s) là nguyên tố điều chỉnh cis điều hành việc biểu hiện của gen đích , và mối liên quan giữa nguyên tố điều tiết “ non-coding ” với biểu hiện gen vốn cực kỳ phức tạp về di truyền . Để làm rõ hơn làm thế nào các nguyên tố như vậy ảnh hưởng đến biểu hiện gen đích , người ta cải tiến các mô phỏng trước đó và phát triển một mô phỏng mới có tên là “ interpretable deep learning model ” , có tên là L-CRE . Kết quả phân tích vùng...

 MicroRNAs điều khiển phản ứng cây cà chua thiếu sulfate trong khám phá mạng lưới điều tiết tích hợp theo chức năng và phát triển – di truyền biểu sinh Nguồn: Diego Landaeta-Sepúlveda ,  Nathan R Johnson ,  Jonathan Morales-Espinoza ,  Mariola Tobar ,  Evelyn Sánchez ,  José D Fernández ,  Consuelo Olivares-Yáñez ,  Joaquín Medina ,  Javier Canales ,  Elena A Vidal . 2025. Sulfate Deficiency-Responsive MicroRNAs in Tomato Uncover an Expanded and Functionally Integrated Regulatory Network . Int J Mol Sci .;   2025 Aug 29; 26(17):8392.  doi: 10.3390/ijms26178392. Khả năng hữu dụng của sulfate ảnh hưởng cực trọng đến tăng trưởng cây cà chua , thế nhưng vai trò của phân tử RNAs nhỏ , đặc biệt là microRNAs (miRNAs), trong điều hòa phản ứng của cây đối với sự thiếu sulfate vẫn chưa được hiểu rõ . Ở đây , tác giả tiến hành  phân tích theo thời gian phân tử miRNAs phản ứng với sự thiếu sulfate như thế nào ở rễ và lá cây cà ch...

  Phân tích t ranscriptome  của hệ gen vi khuẩn   Pseudomonas syringae  pv. tomato DAPP-PG 215  khi phản ứng với  nanoparticles  bạc Nguồn:  Benedetta Orfei ,  Joël F Pothier ,  Luca Scotti ,  Antonio Aceto ,  Chiaraluce Moretti ,  Roberto Buonaurio ,  Theo H M Smits . 2026.   Transcriptome analysis of  Pseudomonas syringae  pv. tomato DAPP-PG 215 in response to silver nanoparticles exposure . F ront Microbiol .;   2026 Jan 6:   16:1714857.  doi: 10.3389/fmicb.2025.1714857.   Silver nanoparticles ( AgNP s: nano bạc) là một trong những phương án có triển vọng nhất để kiểm soát được phát sinh bệnh do vi khuẩn xâm nhiễm cây trồng. Hiệu quả của AgNPs đã và đang được chứng minh nhờ rất nhiều nghiên cứu, trong đó, có độc tính chống lại nhiều loài vi khuẩn gây bệnh cho người và cho thực vật, ngay khi người ta sử dụng ở liều thấp so sánh với thuốc diệt vi khuẩn thông thường. Tuy nhiên, cơ ch...

Mất đoạn 6-bp của gen SmFAP1 làm thay đổi domain R2R3-MYB, và làm mất khả năng gắn kết DNA, dẫn đến thiếu anthocyanin ở vỏ trái cà tím Nguồn:  Wenqian Hou ,  Hengya Wang ,  Weiwei Zhao ,  Xinru Jia ,  Jiaqi Zhang ,  Jiajia Yang ,  Cailing Bian ,  Yangshuo Huang ,  Tao Xu  &  Lei Zhang . 2026.  A 6-bp deletion in the R2R3-MYB domain of the  SmFAP1  gene disrupts DNA-binding capacity and leads to anthocyanin deficiency in eggplant peels . Theoretical and Applied Genetics; January 19 2026; vol. 139; article 39 Triệu chứng thiếu anthocyanin ở vỏ trái cà tím là kết quả từ sự kiện biến thể di truyền tự nhiên ở locus   SmFAP1 , bao gồm đốt biến mất đoạn 6-bp làm xáo trộn phân tử DNA và làm biến thể alen thứ hai theo kiểu đột biến “ loss-of-function ”, alen này có thể giúp thực hiện MAS (chọn giống nhờ chỉ thị phân tử). Anthocyanins, là những sắc tố có nhiệm vụ tạo thành màu tím của vỏ trái cà tím, ảnh hưởng đáng kể ...

“Fine mapping” gen Cf-19  và minh chứng  gen này kiểm soát tính kháng bệnh “leaf mold” của cây cà chua Nguồn:  Tong Pei ,  Anqi Hao ,  Mingtao Lu ,  He Zhang ,  Dalong Li ,  Xiangyang Xu  &  Tingting Zhao . 2026.  Fine mapping and functional verification of the  Cf-19  gene controlling leaf mold disease resistance in tomato .  Theoretical and Applied Genetics; March 13 2026; vol. 139; article 95   Gen   Cf-19   điều khiển tính kháng bệnh  controls  đốm lá cà chua ( tomato leaf mold ). Gen này được tiến hành “fine  map ”   ở vùng có kích thước  130.13   kb  trên nhiễm sắc thể  1,  gợi ra rằng   gen đích  Solyc01g006550   có thể là gen chức năng của   Cf-19 . Bệnh đốm lá cà chua, do nấm  Cladosporium fulvum  ( C. fulvum ), là một bệnh gây hại nghiêm trọng đến sản lượng cà chua. Tính kháng tự nhiên bệnh này được tìm thấy trong h...