“Fine mapping” gen Cf-19 và minh chứng gen này kiểm soát tính kháng bệnh “leaf mold” của cây cà chua

“Fine mapping” gen Cf-19  và minh chứng  gen này kiểm soát tính kháng bệnh “leaf mold” của cây cà chua

Nguồn: Tong Pei, Anqi Hao, Mingtao Lu, He Zhang, Dalong Li, Xiangyang Xu & Tingting Zhao. 2026. Fine mapping and functional verification of the Cf-19 gene controlling leaf mold disease resistance in tomato. Theoretical and Applied Genetics; March 13 2026; vol. 139; article 95

 Gen Cf-19 điều khiển tính kháng bệnh controls đốm lá cà chua (tomato leaf mold). Gen này được tiến hành “fine map” ở vùng có kích thước 130.13 kb trên nhiễm sắc thể 1, gợi ra rằng gen đích Solyc01g006550 có thể là gen chức năng của Cf-19.

Bệnh đốm lá cà chua, do nấm Cladosporium fulvum (C. fulvum), là một bệnh gây hại nghiêm trọng đến sản lượng cà chua. Tính kháng tự nhiên bệnh này được tìm thấy trong họ gen Cf, với nhiều gen Cf  khác nhau liên quan đến tính kháng mạnh yếu tùy theo nòi địa lý hay sinh lý (races) khác nhau của nấm C. fulvum. Vì các race sinh lý ấy tiếp tục tiến hóa, cho nên số gen kháng hiệu quả để sẵn sàng cho nhà chọn giống trở nên hạn chế hơn bao giờ hết. Cf-19 được xem như một gen kháng có hiệu quả hơn hết chống lại bệnh đốm lá cà chua, nhưng gen này vẫn chưa được được dòng hóa thành công. Theo kết quả nghiên cứu trước, người ta đã lập được bản đồ di truyền của Cf-19 tại vùng có độ lớn phân tử 2.14 Mb trên nhiễm sắc thể 1; người ta dự đoán có 7 gen ứng cử viên. Do quãng này quá lớn, khả năng các gen ứng cử viên khó có thể lấy ra được chính xác. Cho nên, tác giả đã tạo nên quần thể con lai F2 phục vụ “fine mapping”; dùng giống cà chua CGN18423 (kháng bệnh) lai với MoneyMaker (nhiễm bệnh). Người ta định vị Cf-19 tại vùng có độ lớn 130.13-kb trên nst số 1 chứa tất cả 12 gen ứng cử viên. Thông qua kết quả liệt kê chức năng, tìm protein domain và phân tích biểu hiện gen, người ta xác định Solyc01g006550 (được chú thích là gen mã hóa một protein đồng dạng của receptor-like protein Cf-9,  gen này được đề nghị là gen ứng cử viên. Xác minh chức năng gen người ta thấy biểu hiện mạnh mẽ của Solyc01g006550 làm tăng tính kháng với nấm C. fulvum, trong khi đó, đột biến knockout gen Solyc01g006550  làm giảm tính kháng bệnh. Định vị trong tế bào cho thấy gen này ở màng tế bào (cell membrane). Như vậy gen Solyc01g006550 có thể chính là gen đích Cf-19.

Xem: https://link.springer.com/article/10.1007/s00122-026-05203-y