Tích hợp gen Ty-1/Ty-3 và Ty-6 cải thiện được tính kháng bền vững bệnh siêu vi trên cà chua do begomoviruses

 Tích hợp gen Ty-1/Ty-3 và Ty-6 cải thiện được tính kháng bền vững bệnh siêu vi trên cà chua do begomoviruses

Nguồn: Moeno Shimoide, Misaki Nakajima, Nadya Syafira Pohan, Elly Kesumawati & Sota Koeda. Integration of Ty-1/Ty-3 and Ty-6 confers improved and durable resistance to highly pathogenic begomoviruses in tomato. Euphytica 30 March 2026, Volume 222, article number 67

Begomoviruses là tác nhân gây bệnh hại cà chua trên toàn thế giới, và người ta phải du nhập các gen Ty vào giống cà chua trồng như một chiến lược căn bản trong quản lý bệnh. Tuy nhiên, chỉ có một gen đơn Ty thường cung cấp sự bảo vệ không đầy đủ các loài begomovirus có độc tính cao. Các tác giả sử dụng những giống cà chua trồng thương mại và một loạt các dòng con lai được phát triển trong chương trình cải tiến giống của tổ chức World Vegetable Center (WorldVeg). Chúng được chủng bệnh với một trong ba loải begomovirus với độc tính hết sức khác biệt nhau. Sự hiện diện của các gen Ty-1, Ty-2, Ty-3, Ty-3a, ty-5, và Ty-6 được minh chứng nhờ chỉ thị phân tử (in-gene markers). Cây cà chua nào chỉ mang gen Ty-2 đều nhiễm bệnh với tất cả virus thử nghiệm, trong khi, những cây cà chua mang gen Ty-1 đều kháng với begomovirus ít độc tính, tuy nhiên, nó trở nên nhiễm với virus có nhiều độc tính. Trong 7 dòng cà chua của WorldVeg, dòng cà chua AVTO1919 (Ty-1/Ty-1, Ty-6/Ty-6) và AVTO1920 (Ty-3/Ty-3, Ty-6/Ty-6) đểu không có triệu chứng bệnh trong hầu hết trường hợp, và tích tụ thấp nhất “viral DNA” (DNA của siêu vi) trong tất cả các dòng cà chua thử nghiệm; cho thấy rằng: kháng begomovirus mạnh. Tính kháng của dòng cà chua AVTO1919 mạnh hơn dòng AVTO1701, một đồng hợp tử của Ty-2, Ty-3, ty-5, và Ty-6. Hơn nữa, cây F₁ dẫn xuất từ tổ hợp lai giữa AVTO1919 và AVTO1920 đều nhiễm bệnh. Chỉ thị phân tử Moneymaker biểu thị tính kháng bệnh giảm, cho thấy tính kháng này được tạo ra bởi gen Ty-1 hoặc Ty-3 và Ty-6 là những gen không hoàn toàn trội (incomplete dominance). Kết quả cho thấy tích hợp gen Ty-1/Ty-3 và Ty-6 ở trạng thái đồng hợp tửcó thể tạo ra tính kháng bệnh mạnh mẽ và bền vững, phổ kháng rộng đối với begomoviruses và trở thành một chiến lược phục vụ cải tiến giống cà chua cao sản kháng bệnh siêu vi for breeding durable resistant tomato cultivars.

Xem https://link.springer.com/article/10.1007/s10681-026-03711-y

Hình: Minh chứng sự hiện diện của những protein Ty-1, Ty-2, Ty-3, Ty-3a, ty-5, và Ty-6 trong các dòng giống cà chua sử dụng markers của gen có tính chất rất chuyên biệt theo alen.